-
Titolo
-
Visita a Taranto di Monsignor Brancaccio - 1578
-
Data di inizio
-
4 maggio 1578
-
Lingua
-
Latino
-
Creatore
-
Anchesi, Leonardo
-
Data di creazione
-
2021/05/19
-
riassunto
-
DOCUMENTO N. 4.
Santa Visita di Monsig. Lelio Brancaccio Vol. II, f. 390 ss. dell'anno 1578.
- Taranto Curia Arcivescovile.
Fidem facio ego Dominas Ioannes M. de Cataldo Mar. Tarentinae Dioceasis apostolica ane. nostr. invisione per Ill.mum et R.mum Dominum nostrum Lelium Braneacium Archiepiscopum Varentinum facta assumptum act.
Euudem Tilmum Dominum visitasse infraseripta Casalia, et eorum parocchas, et Cappellas me p.to no.rio adg.io notantur, et scribentur et adsunt et gesta et decreta in singulis infrascriptis parocchis lata et ad fidem ego Ioannes...
scripsi et subscripsi.
Nota loceram visitutorum:
Parocchia et Ecclesia in terra Pulsani
" " " Leporani
" " in Casali Fraganiani
" " " Livieni
" " " Turricelae
" " terra Monaciitii
Parochiae grageorum:
Parochia in Casali Carosini
" " Georgii
" " Crisperti
" " Montis Blasii
" " Civitellae
" " Rochae Forzatae
" " Marzani
" " Kagiani
" " S. Martini
" " Bellivideri
" " Montis Mexnlae
" " Montis Parani
Casalis Carosini
Fol. 1 -- Die 12 mensis maii anno 1577 Ill.mus et R.mus Archiepiscopus accessit ad visitandam ecclsiam S. Mariae sub titulo de Carosino. Receptus secundum rubricas... Sunt in dicta ecclesia piures cappellae et praeter altare maius tria alia altaria sunt sub quibus in pariete habentur imagines sanctorum ... Altare maius est circulum completum in ea est altare portatile, altare maius dixerunt celebrare sacerdotes latinos, in uno ipsorum altarium celebrare sacerdotem graecum, et asseritur sacerdos graecus non utitur altari portatili et loco corporalium uti quodam panno lince inscripto multis lineis graceis, et loco palle uti quadam sponcia quae conservatur in ipsis corporalibus.
Sacerdotem graecum baptizare more graecorum, confessiones ascultare similiter et sacram facere Eucaristiam et coctera sacramenta praestare graecis ritibus. Interrogati, qui solet baptizare infantes latinorum nascentes in dieto casali, dixerunt ex necessitate baptizari ab codem sacerdote graece et cessata necessitate parvulos portantur Griptaleos et ibi a latino sacerdote baptizari.
Abas S. Mariae de Carosino Ioannis Baptista Simonetti.
Sequitur inventarium omnium bonorum dictae Ecclesiae usque ad fol. 55. Alia adnotantur de Ecclesia Carosini in fol. 390-421.
Fol. 475. — Summorum Pontifiaum utens Ill.mus D.ns ineret praeceptis praecipit quod inter latinos et graecos nec ritibus nec sacrificiis aliquid intersit communio, et sicut eos lingua dividit sie et oratoriis dividantur, in locis etiam in tota cius dioccesi servandum intelligit, tum in ispecie in Carosini Casali praecipit faciendam; itaque gracei relicta ecclesia in Cappella S. Miaera de Carosiae latinis curam iamdiu incoptam ecclesiae parochialis infra terminis unius anni sibi compleant ipsis, et interim nec sacramenta nec lignod officium graeco in idiomate ibi exerceatur; sed si quis graecorum latinis non fuerit contentus sacrificiis et sacramentis pro illis suscipiendis Casale S. Georgii vix mille passibus distat temporibus debitis, et in eorum necessitatibus adeat sub paena excomunicationis et aliis poenis de yure licitis apponentur.
Casatis Sancti Georgii
Fol. 112. — Ill.mus D.nus accessit ad visitandam eccelesiam S. Georgii die 13 Aprilis 1578 sub einsdem titulo. Ecclesia de novo constructa nondum completa esl. Super quodas altare in sinistro latere adest sacrum taberasculum ligneum continens S. Sacramentum Eucaristiae in pane fermentato cum aliis Sacramentiis. . . . . . .
Fol. 122. - Archiepiscopus voravit parrochum Papa Ducam, sen Lucam, qui dixit cias ordinatorem fuisse Pafnuntium graecum et quotidie recitare horas canonicas cum corona. Dixit celebrare in diebus festivis et dominicis in ecclesia S. Georgii et alternative et in ecclesia Carosini consecrandum in fermentato cum vino et aqua in calice, servandum consecratum in Coena Domini pro comunicandis iufiirmis, Crisma ab. aliquo metropolita confecto, oleum vero sanctum cathecumenorum ab ipso conficiendum. Aqua vero benedicta in Vigilia Epiphaniae Domini servatur universaliter pro eorum graecorum devotione ad portandum in festo SS. Petri et Pauli et in Nativitate Domini, remanente vere in saerarium mittendum.
Et per Ill.mum D.num fait ei iniuaetum quod non celebret in ecclesia S. Mariae de Carosino et quod non ministret sacramenta in eo sed in Casali S. Georgii, verum si Albanenses de Carosino non voluerint sacramenta latinae sumere et sacram missam a latinis ascultare in eo et in Casali S. Georgii ab ipso Papa Luca accipient et aseulient quousque ipsi in Carosino sibi fecerint ecclesiam in qua possit celebrare more et rito graeco.
Parochus dixit nutrire comam et barbam et incedere in habitu clericali mere similii graece.
Dixit facere servare festos dies graeco more et aliquos latinos. Ill.mus ordinavit festos tantum latinos serbare, et abrogare graecos. Dixit cagnovisse virum Papam Petrum Pigonatum de Faggiano habere potestatem consecrandi sacerdotes graecos.
Ab Ill.mo fuit ei iniunetum quod praeter Pontificem et a se delegatos ipsum Ill.mum D.num ciusque virtutem... nullum cognoscat superiorem neque latinum neque graecum. Circa eius sufficientiam et exactitudimem fuit dictum esse tollerandum stans aliorum sacerdotum penuria.
Casalis Sancti Crispieri
Fol. 256. - Die 4 maii 1578 Ill.mus et R.mus D.nus accessit ad visitandam Ecclesiam S. Crispieri sub titulo S. Georgii. Duas habet ianuas et intus sunt picturae SS. Greecorum. Super altare maius est taberrnaculum ligneum cum SS. Sacramento in pane fermentato et cum ferro, quo signubatur panis ante
sacrificium. Crisma est suspensum super altare, consecratum a quodam episcopo graeco circiter viginti ante annos. Comparuit Papa Lazarus Basei et asseruit esse presbiter graecus, more graeco ordinatus, esse parochus et ministrare sarcramenta Baptismi, Comunionis, Confessionis et matrimonii; alia sacramenta non habere. Dixit 4^ et 6^ feria abstinere a laeticiniis et a carnibus. Dixit habere multos libros lingua graeca scriptos, e quibus horas canonicas et messale.
Archiepiscopus dedit doctrinas christianas latinas et graecas. In dicto Casali sunt Ecclesiae S. Rochi, S. Anastasii et S. Nicolai.
Casalis Montis - Blasii
Fol. 328. - Die 27 Aprilis accedit Ill.mus et R.mus D.nnus ad visitandam Ecclesiam Montis Blasii sub titulo S. Joannis Baptistae. Dicta ecclasia erat lamiata et habebat unicam portam et unicum altare, in parietibus erant depictae figurae sanctorum; non hahebat fontem baptismalem et alia sacramenta pro fidelibus. Comparuit mag.cus Javobus Lantoglietta Baro dicti Cusalis et dixit quod uxor coepit aedificare dictum Casalem, quod est circa 60 annis. Successit Thomas Antoglietta qui dictum casale ampliavit et adeo quod habitantur cires 30 animae aptae ad sanctissimum Eucharistiae sacramentum. Assernit et ipsum Casale dixtare a Terra Griptalearum tria millia passuom. Comparuit D. Ioannis de Vasia Sacerdos Griptatearma et dixit esse ipsum Cappellanum dicti Casalis, administrare sacramenta, quae ducebat a Griptaleis, a quibus habitantes repetebant originem.
Casalis Civitellae
Fol. 334. — Die 27 Aprilis 1578 Ill.mus et R.mus D.nus visitavit Cappellam intra Cortile Casatis Civiteliae et invenit lamiatam cum unica porta, unico altare cooperto tribus tobaleis, sub quo altare eat yeone de gisso. — Comparuit Mag.ens Ioannes Ieronimus Carignanns Do.nus dicti Casalis et asseruit dicitum Casalem habuisse originem a Mag.co Iacobo Carignano eius patre, eam primitus erat quaedam massaria, habitare 30 vel circa focularibus, viginti Albanenses et 10 de natis. Cappellam fuisse fundatam ab eius patre, fundatione dicti Casalis fuis circa 30 annos et incoptam fuisse aliam Cappellam grandiorem et incompletam. Distat Casale ipsum tribus milliima passuum terra Griptalearum.
Comparuit D.nus Ioannes Turco et asseruit celebrare in dicta Cappella in diebus dominicis et festivis et ministrare latinis sacramenta baptismi, communionis, extremae unctionis quae defert a terra Griptalearam lampada accensa. Gracel recipere sacramenta ab curam praesbiteris graecis.
Comparuit et Georgens Mastolonus Albanensis cum aliis albanensibus de dicto Casali, et asseruit esse circa 20 annos quod ipse Georgens obtinuit a Serenissimo Imperatore Carole V potuisse habitare cum aliis albanensibus in dicto Casali, qui concessit eis immunitates.
Casalis Roccaforzatae
Fol. 340. — Die 5 maii Ill.mus et R.mus D.nus accessit ad visitandam Ecclesiam Rocce Forzate sub vocabulo SS. Trinitatis, et invenit eam bene erectam et coopertam in qua sunt duae portae more graeco. In altari maiori conservari sacramentum in fermentato cum crisma.
Comparuit Papa Petrus Paasillus et Papa Demetrius Palumbus sacerdotes more greco ordinati ab eorum matropolitis, quorum papa Petrus est curatus, qui ministrat sacramenta baptismi, poenitentiae, SS. Eucaristiae et matrimonii, coetera autem sacramenta dixerunt non habere.
Comparuit Paulus Psazius filius papae Petri et asseruit ipsum esse subdiaconum qui cum nou incessisset in habitu clericali et tonsura dixit habitum et tonsuram more graeco sunt in diaconato. Habet ecclesia libros messialia et breviaria in lingua greca descripitos.
Ill.mus exortavit eos at viverent more latino praetermisso more graeco, et renuentibus concedit antiquae ritum graecum. — Papa Demetrius Palumbo comparuit et ipsum esse sacerdotem grecum ordinatum a 1569 et esse Cappellanum et regere aliam ecclesiam intus ipsum Casale in qua ministrat sacramenta more graeco prout in superiori ecclesia ministrare Papa Petrus . . .
Ab Ill.mo fuit iniunctum quod praeter SS. Pontificem et ipsum Archiepiscopum eiusque vicarium generalem nullum habere superiorem et ad eum veniat pro excomunicationibus fulminandis. Nec non fuit ei iniunetum quod nullo modo sacramenta ministret in eius ecclesia cum in eo casali una tantum debet esse Parochia.
Casalis S. Marzani
Fol. 352. — Die 4 maii Ill.mus et R.mus D.nus se contulit ad visitandam ecclesiam parochialem S. Martiani sub titulo Sanctae Veneris. Super altari maiori servatur in tabernacolo SS. Sacramentum Eucaristiae in pane fermentato.
Comparuit Papa Demetrius Cambascia praesbiter graceus et dixit esse rectorum et Cappellanum et conficere et consecrare in fermentato et crisma fuisse factum ab episcopis graecis et datur ei papae Demetrio conficere sucramenta olei sancti.
R.mus dixit quod in ipso casali albanensium desistere deberent a ritibus graecis, introducendo latina. Ad hoc Ill.mus permisit gratis accedere seminario iuvenes qui volebant sacerdotes fieri. Aliqui adeserunt. Postea imposuit Archiepiscopus docere catechismum latinum et graecum.
Casalis Faggiani
Fol. 360. — Die 4 maii 1578 Ill.mus et R.mus accessit visitandam ecclesiam parochialem Casalis Fagiani sub titulo S. Mariae, quam invenit in peximis conditionibus. Super altari maiori est tabernaculum ligneum in quo servatur SS. Sacramentum in fermertato consecratum in Coena Domini pro infirmis, quod visitavit Ill.mus et R.mus D.nus et invenit eum conservatum in quadam pixida lignea sine alia conservatione et fragmenta apparent divisa a toto corpore. In ecclesia sunt sepalturae plurimae.
Conservatur et in ecclesia aqua sancta benedicta in vigilia Epiphaniae, eamgue dixerunt conservari toto anno; in die vero Anniversarii Domini nostri eadem aqua datur exibenda cum quodam cocleari singulis in missis solemnibus. Dixerit esse conservatum sacrum criama quod dixerit confectum a quodam episcopo graece sunt plures anni. Coetera sacramenta dixerunt non habere. — Comparuit papa Petrus Pigonatus et asseruit ipsum esse sacerdotem graecum, in ea ecclesia ministrare sacramenta baplismatis, penitentiae, comunionis et matrimonii in coeteris autem non se immisceri et quoties quisquis esse baptizandus benedicit aquam pro baptismo faciendo.
Ill.mus et R.mus persuasit ipsi quod praetermisso ritu graeco latinos imitentur et latino more vivant, et donavit illis doctrinas latinas et graecas. Et assistentes albanenses asseruerunt se vivere sicut et patres eorum, vere si Summus Pontifex praeciperet omnibus sacerdotibus graecis quod non celebrarent more graeco ipsi obedirent.
Die 5 accessit ad visitandam Ecclesiam S. Nicolai quae est duplex antiqua in quodam antro cum campanili sine campanis, intus vero suffultum antrum duabus columnis et altare divise ab antro quodam muro cum duplici porta simili more graecorum, quasi totum figuratum figuris, altera vero incompleta tribus portis duplice vero testudine et una parte discoperta . . . super qua nova ecclesia est Campanilis cum duabus campanis. — Papa Petrus exposuit fuisse ter examinatum a Cardinali Columna in Terra Griptalearam. Dixit fuisse filium nonum pape Demetrii de eodem Casali et Caequie (1 - Da notarsi il vocabolo albanese e la trascrizione fonetica. Propriamente anziché Rosa l'equivalente è Rossa. In documenti di quel secolo si riscontra che i nomi erano nei paesi albanesi comunemente trascritti nelle lingua originaria, in luogo del corrispondonte latino od italiano.), quod dicitur in latino Rosa de codem Casali coniugum. Dixit suum putrem esse sacerdotem et ipsum esse sacerdotem. Horas oanonicas recitare graeco more. Dixit celebrare in diebus festivis sanctorum et dominicis et consecrare in fermentato et vinum mixtum aqua sanguine. Dixit ipsum esse vicarium omnium sacerdotem graecorum et albanensium et exhibuit licteras dictae suae commissionis, vere dictum officium non exercitasse nec in istis partibus nec in aliis suae iurisdictionis.
Dixit facere sacramenta dies festos secundum latinos et secundum graecos.
Dixit gladio excomunicationis uti singulos quosque sacerdotes graecos. Ill.mnus et R.mus dixit non esse iam severum et voluit eum examinare ut cognosceret eorum abusus.
Casalis S. Martini
Fol. 366. — Die 5 maii 1578 Ill.mus et R.mus D.nus accessit ad visitandam ecclesiam parochialem Casalis S. Martini sub eiusdem nominis, quae erat optime preparata, figuris sanctorum graecorum depicta. Tabernaculum in altari maiori clauditur, clavo aperto visitavit sacramentum in fermentato inelusum in quadam pixide lignea, calix quoque stancus.
In vasculo vitreo conservari crisma quod diclt fuisse sibi datum a quodam metropolita graceo et eo uti in baptismo puerorum. — Comparuit papa Demetrius et dixit esse sacerdotem in eadem ecclesia, ministrare sacramenta Baptiamatis, Poenitentiae, Eucarestiae et Matrimonii more graeco. Retro altare conservari in vasculo aquam benedictam in vigilla Epiphaniae et eam dare infirmis non volentibus sumere sacramentum et praebere populo in die S. Petri et in Nativitate Domini. —— Ill.mus et R.mus D.nus similes exortationes fecit iis et dixerunt velle vivere more graeco cum sint cristiani.
Papa Demetrius Savina Presbiter graecus dixit esse sacerdotem ab a 1569 ordinatum more graece a quodam metropolita graeco, recitare horas canonicas more graeco, conficere in fermentato et calicem cum vino et aqua. Conservari oleum sanctum seu crisma confectum a Metropolita graece, oleum sanctum se ipsum conficere quoties quis venerit baptizandus, servari aqua benedicta in Vigilia Epiphaniae, comam et barbam gracco modo nutrire. Dixit in confessione multos habere casus reservatos, festos latinos et graecos fecisse servare.
Ill.mus et R.mus imposuit incedere habitu clericali, et aliias exortationes fecit sicut in aliis oppidis.
Casalis Bellivideri
Fol. 373. — Die 5 maii Ill.mus et R.mus D.nus accesslt ad visitandam Eccleslam S. Mariae Desponsationis in Casali Bellivideri et invenit eam corruentum et sacramentum altaris in fermentato in quadam arcula lignea aperta conservando sine aliis sacramentis, sine portis et sine aliis necessariis more graecorum.
Comparuit Papa Todarus Xafilus et asseruit ipsum esse saccrdotem more graeco ordinatum et ministrare sacramicnta in eo casali.
Et per Ill.mum D.num fuit dietum quod removeatur sacramentum ex ipsa ecclesia in caque nullo modo celebrari sed tam pro recipiendis sacramentis quam pro ascultandis missia secedant ad Casale Rochae Fortiatae, et dictus Papa Todurus quousque non fuerit praesentatus Tarenti eoram R.mo Archiepiscopo nullo modo celebraret. Papa Todarus dixit: esse sacerdotem ab anno 1550 et eius ordinatorem fuisso Paphantium metrepolitam Agrigentiam et servire ecclesiae Casalis Bellivideri. Dxit fuisse professum coram Ill.mo Cardinali Columna, vero quid professus sit non meminisse. Dixit in diebus festis et dominicis celebrare in dicto Casali, conficere sacramentum in fermentato vinum et aquam in calice . . . . Si occurrit: aliquem baptizari adire Casalem Roccam Forzatam ad eius consacerdotes et ab eis suscipere Crisma, et oleum sanctum a se Ipso conficere quoties opus est, aquam benedicere in vigilia Epiphaniae, comam et barbam nutrire et habitum clericalem induere graeco more.
Archiepiseupus iunuuxit nullum excomunicare sine licentia Vicarii Generalis, nullos ascultare in confesslone.
Papa Todaros dixit servare festos graecos, latinos non servare. Ill.mus imposuit servare festos latinos, e graecis non faciat ad eius beneplacitum. Fuit iniuctum nullum habere saperiorem nisi R. Ponlificem etc.
Casalis Montis Mesule
Fol. 378. - Die 3 maii Ill.mus et R.mus D.nus accessit ad visitandam Ecclesiam sub titulo S. Spiritas in Casali Montis Mesule, et invenit cam cum uno aitari cooperto panno et tobaleis lineis, cum altari portatili parvo, cum imagine in pariete depicta, cum duabus portis altari maiori altera parva. Et visitavit sacramenta quae ibi invenit in quadam fenestra portis ligneis serrata et clavis obserrata qua aperta invenit tria sacramenta oleum sanctum, crisma et infirmorum bene conservata in tribus vasculis de stanneo quae vascula conservantur circumdata bombace in quadam areula lignea tribus distinctis capaulis. Visitavit fontem baptismalem qui est lapideus.
Comparuit Mag.cus D.nus Ludovieus Carducius Baro pro parte exteriori dicti casalis, et asseruit de ipso casali esse antiquum feudatarium et habere feudum ex eo solvenda pro eodem casali et habere instrumenta antiqua 400 annis.
In eo habitare mixtim latinos et Albanenses et vivere latlne, suscipere sacramenta Latina a presbitero latino, in presentiarum vivere latine et pauci graece, habere clericum latinum conductum ad celebrandum et administranda sacramenta. Comparnit D.nus Nicolaus Pellegrinus Caponus de Bari et asseruit ipsum esse sacerdotem et esse obligatum celebrare in diebus festis et de precepto et dominicis et conferre sacramenta poenitentiae presertim singulis annis assidue.
Idem Mag.cus Ludovieus cum ecclesia ipsa sit parva refecit aliam ecclesiam antiqua maiorem.
Casalis Montisparani
Fol. 378. — Die 4 maii Ill.mus et R.mus D.nus visitavit ecclesiam Casalis Montisparani, quae est tecto imbriciato et habet duas portas. Super Altare est imago D.ni Salvatoris nostri et tabernaculum ligneum cum SS. Sacramento Eucarestiae consecratio in coena Domini pro infirmis servatum in vasculo quodam. . . . In ipso labernaculo conservatur etiam crisma.
Compuaruit pupa Demetrius Sirchius presblter graecus et asseruit ipsum esse sacerdotem et regere ipsam ecclesiam et administrare sacramenta omnia.
Ill.mus D.nus hortatus est ipsos albanenses latine vivere et exibuit illis libellos da doctrina Christiana ad eos erudiendos latina et graeca lingua. Cappellanus dixit recitare quotidie horas canonicas graeco idiomatic, in diebus festis et dominicis conficere in fermentato et calice cum vino et aqua, in coena Domini conficere pariter in fermentato, oleum sanctum seu catecumenorum ipsum conficere, aqua benedicitur in vigilia Epiphaniae. Dixit nutrire comam et barbam more graecorum, habere tonsuram clericalem more graeco.
-
trascritto da
-
Coco, Primaldo
